Livestream là gì và vai trò quan trọng trong thời đại số?

Điểm chung của những hoạt động này là livestream – hình thức phát sóng nội dung trực tiếp qua Internet.

Khác với một video được quay và chỉnh sửa trước khi đăng tải, livestream đưa nội dung đến người xem gần như ngay tại thời điểm nó đang diễn ra. Người xem không chỉ theo dõi mà còn có thể bình luận, đặt câu hỏi, chia sẻ và tương tác trực tiếp với người phát sóng.

Chính yếu tố trực tiếp, tương tác và kết nối theo thời gian thực đã khiến livestream trở thành một phương thức truyền thông ngày càng quan trọng trong thời đại số.

Livestream là gì?

Livestream, hay phát sóng trực tiếp, là hình thức truyền tải hình ảnh và âm thanh thông qua Internet để người xem có thể theo dõi một sự kiện, hoạt động hoặc nội dung ngay khi nó đang diễn ra.

Một livestream có thể rất đơn giản. Chỉ với một chiếc điện thoại có kết nối Internet, một người đã có thể bắt đầu phát trực tiếp.

Nhưng ở quy mô chuyên nghiệp, livestream có thể là cả một quy trình sản xuất với nhiều camera, micro, ánh sáng, đồ họa, người dẫn chương trình, kỹ thuật viên và hệ thống điều khiển phát sóng.

Điểm khác biệt lớn nhất của livestream nằm ở tính tức thời.

Nếu video thông thường cho phép người sản xuất quay lại, chỉnh sửa và hoàn thiện trước khi công bố, livestream buộc nội dung phải diễn ra trước mắt khán giả. Một câu hỏi có thể được trả lời ngay lập tức. Một sự kiện đang diễn ra có thể được truyền đến hàng nghìn người ở những nơi khác nhau.

Vì vậy, livestream không chỉ truyền tải một nội dung đã được tạo ra, mà còn truyền tải trải nghiệm đang diễn ra.

Vì sao livestream trở nên quan trọng?

1. Kết nối trực tiếp với khán giả

Một trong những giá trị lớn nhất của livestream là khả năng tạo ra tương tác hai chiều.

Người xem có thể bình luận, đặt câu hỏi, đưa ra phản hồi hoặc chia sẻ cảm xúc. Người phát sóng có thể nhìn thấy phản ứng của khán giả và phản hồi ngay trong chương trình.

Điều này tạo ra cảm giác gần gũi và trực tiếp hơn so với nhiều hình thức truyền thông một chiều.

Thay vì chỉ “nói cho khán giả nghe”, người làm nội dung có thể trò chuyện cùng khán giả.

2. Tạo cảm giác chân thực

Livestream diễn ra trước mắt người xem nên ít có khoảng cách giữa sự kiện và khán giả.

Một sản phẩm có thể được giới thiệu trực tiếp. Một chuyên gia có thể trả lời câu hỏi ngay tại thời điểm phát sóng. Một sự kiện có thể được theo dõi khi nó đang diễn ra.

Chính tính trực tiếp này tạo ra cảm giác chân thực và giúp người xem cảm nhận rằng họ đang thực sự tham gia vào một hoạt động, thay vì chỉ xem lại một sản phẩm đã được chuẩn bị từ trước.

3. Xóa bớt giới hạn về không gian

Một sự kiện được tổ chức tại một địa điểm cụ thể không còn chỉ dành cho những người có mặt tại đó.

Một buổi tọa đàm tại TP.HCM có thể tiếp cận người xem ở Hà Nội. Một hội thảo có thể được theo dõi bởi người ở nhiều tỉnh thành. Một chương trình ra mắt sản phẩm có thể đồng thời tiếp cận cộng đồng trên nhiều nền tảng.

Livestream vì thế giúp mở rộng phạm vi tiếp cận của một sự kiện từ không gian thực sang không gian số.

4. Tạo ra nội dung ngay trong thời điểm sự kiện diễn ra

Trong truyền thông truyền thống, một sự kiện thường phải trải qua các bước ghi hình, biên tập rồi mới được phát hành.

Livestream rút ngắn khoảng cách đó.

Nội dung có thể được đưa đến khán giả ngay khi sự kiện đang diễn ra. Những khoảnh khắc nổi bật còn có thể tiếp tục được cắt thành video ngắn, hình ảnh hoặc các nội dung khác để đăng tải trên mạng xã hội sau chương trình.

Vì vậy, một buổi livestream không nhất thiết chỉ tạo ra một sản phẩm nội dung.

Nếu được tổ chức tốt, nó có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho cả một chuỗi nội dung trên nhiều nền tảng.

Livestream được ứng dụng ở đâu?

Livestream ban đầu được biết đến nhiều qua các hoạt động giải trí và sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, ngày nay phạm vi ứng dụng của nó đã rộng hơn rất nhiều.

Giải trí và sáng tạo nội dung

- Nghệ sĩ, streamer, influencer và content creator sử dụng livestream để giao lưu, biểu diễn, chia sẻ hoạt động và xây dựng cộng đồng.

- Điểm hấp dẫn nằm ở khả năng tương tác trực tiếp giữa người sáng tạo và người xem.

Giáo dục và đào tạo

- Các trường học, chuyên gia và tổ chức đào tạo có thể sử dụng livestream để tổ chức lớp học, hội thảo, tọa đàm hoặc các buổi chia sẻ kiến thức.

- Người học không nhất thiết phải có mặt tại cùng một địa điểm nhưng vẫn có thể tham gia và đặt câu hỏi trong thời gian thực.

Sự kiện và hội thảo

- Họp báo, hội nghị, triển lãm, lễ ra mắt sản phẩm, chương trình cộng đồng hay các sự kiện của doanh nghiệp đều có thể được phát trực tiếp.

- Livestream giúp mở rộng lượng người tiếp cận mà không nhất thiết phải tăng quy mô không gian tổ chức.

Kinh doanh và thương mại điện tử

- Livestream cũng đang trở thành một phần quan trọng của hoạt động thương mại điện tử.

- Người bán có thể giới thiệu sản phẩm, trình diễn cách sử dụng, giải đáp câu hỏi và tương tác với khách hàng trong cùng một phiên phát sóng.

- Tuy nhiên, livestream không đồng nghĩa với livestream bán hàng.

- Bán hàng chỉ là một trong nhiều ứng dụng. Giá trị lớn hơn của livestream nằm ở khả năng kết nối nội dung, con người và cộng đồng theo thời gian thực.

Truyền thông và xây dựng thương hiệu

- Doanh nghiệp có thể sử dụng livestream để giới thiệu sản phẩm, chia sẻ kiến thức, tổ chức giao lưu, truyền tải hoạt động của thương hiệu hoặc tạo ra những trải nghiệm trực tiếp với khách hàng.

- Thay vì chỉ nói rằng thương hiệu có gì, livestream cho phép thương hiệu cho khách hàng nhìn thấy và tương tác trực tiếp.

Đằng sau một livestream chuyên nghiệp là cả một quy trình sản xuất

Một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng livestream chỉ đơn giản là “bật camera và nói”.

Với những chương trình chuyên nghiệp, phía sau màn hình có thể là cả một ekip.

Trước khi phát sóng, cần xác định mục tiêu, đối tượng khán giả, chủ đề và xây dựng nội dung. Kịch bản phải đủ rõ để chương trình có cấu trúc nhưng cũng đủ linh hoạt để xử lý những tình huống phát sinh.

Trong quá trình phát sóng, hình ảnh, âm thanh, ánh sáng, góc máy, chuyển cảnh, đồ họa và nội dung phải phối hợp với nhau.

Người dẫn chương trình duy trì mạch nội dung. Camera đảm bảo hình ảnh. Kỹ thuật âm thanh kiểm soát chất lượng tiếng. Người vận hành livestream theo dõi tín hiệu và nền tảng. Đồ họa có thể được đưa vào đúng thời điểm để cung cấp thêm thông tin cho người xem.

Chỉ một lỗi nhỏ về âm thanh, hình ảnh hoặc đường truyền cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của khán giả.

Điều đó cho thấy livestream chuyên nghiệp thực chất là một sản phẩm truyền thông đa phương tiện.

Người thực hiện không chỉ cần biết sử dụng camera hay phần mềm phát sóng, mà còn phải hiểu về kịch bản, hình ảnh, quay phim, âm thanh, thiết kế, nội dung và cách tương tác với khán giả.

Đây cũng là lý do livestream ngày càng có sự liên kết với lĩnh vực Truyền thông đa phương tiện.

Livestream trong thời đại đa nền tảng

Khán giả ngày nay không chỉ tập trung ở một nơi.

Họ có thể xem nội dung trên Facebook, YouTube, TikTok hoặc những nền tảng khác. Mỗi nền tảng lại có đặc điểm về nhóm người dùng, cách phân phối nội dung và hành vi xem khác nhau.

Điều này khiến người làm livestream không chỉ cần biết cách phát sóng mà còn phải hiểu:

• Khán giả là ai?
• Họ đang ở đâu?
• Họ muốn xem nội dung gì?
• Nền tảng nào phù hợp?Làm thế nào để nội dung tiếp tục được sử dụng sau khi livestream kết thúc?

Livestream vì thế đang dần chuyển từ một hoạt động kỹ thuật thành một bài toán truyền thông.

AI sẽ thay đổi livestream như thế nào?

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang mở ra thêm nhiều khả năng cho quá trình sản xuất livestream.

AI có thể hỗ trợ phát triển ý tưởng, xây dựng kịch bản, tạo hình ảnh và đồ họa, hỗ trợ xử lý nội dung, phân tích dữ liệu người xem và tự động hóa một số công việc trong quy trình sản xuất.

Điều này không có nghĩa AI sẽ thay thế hoàn toàn ekip livestream.

Ngược lại, người làm truyền thông càng cần hiểu cách sử dụng AI như một công cụ sáng tạo và sản xuất để rút ngắn thời gian, tăng khả năng thử nghiệm và tạo ra nội dung phù hợp hơn với từng nhóm khán giả.

Trong tương lai, livestream có thể không còn đơn giản là một người ngồi trước camera.

Đó có thể là một không gian tương tác kết hợp giữa video, âm thanh, đồ họa, dữ liệu, AI và người xem.

Livestream không chỉ là một xu hướng

Từ một hình thức phát sóng trực tiếp, livestream đã trở thành một phương thức kết nối giữa con người – nội dung – thương hiệu – cộng đồng.

Điều làm livestream khác biệt không chỉ là khả năng truyền hình ảnh theo thời gian thực, mà còn là khả năng biến người xem từ một người tiếp nhận thông tin thành một phần của cuộc trò chuyện đang diễn ra.

Một buổi livestream tốt có thể giúp một chuyên gia chia sẻ kiến thức, một thương hiệu kết nối với khách hàng, một sự kiện tiếp cận cộng đồng rộng hơn hay một nhà sáng tạo xây dựng mối quan hệ với khán giả.

Và phía sau một livestream chuyên nghiệp là sự kết hợp của nhiều năng lực: kịch bản, hình ảnh, quay phim, âm thanh, thiết kế, công nghệ, nội dung và tương tác.

Đó cũng chính là những thành phần tạo nên một sản phẩm Truyền thông đa phương tiện trong kỷ nguyên số.

Để tạo ra một sản phẩm livestream chuyên nghiệp, người thực hiện cần kết hợp nhiều kỹ năng như xây dựng kịch bản, quay phim, xử lý hình ảnh, dựng video, âm thanh, thiết kế, sản xuất nội dung và ứng dụng AI. Đây cũng là những năng lực quan trọng trong lĩnh vực Truyền thông đa phương tiện.

Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Thông tin TP.HCM (ITC), ngành Truyền thông đa phương tiện được đào tạo theo định hướng thực hành, giúp sinh viên tiếp cận quy trình sản xuất nội dung từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn chỉnh. Chương trình bao gồm các nội dung như kịch bản, thiết kế hình ảnh, nhiếp ảnh, quay phim, biên tập video, âm thanh, nội dung số và sản xuất truyền thông & livestream, đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ AI trong quá trình sáng tạo và sản xuất.

Với thời gian đào tạo 2 năm, chương trình hướng đến việc hình thành năng lực thực hành và khả năng tạo ra các sản phẩm truyền thông phù hợp với môi trường làm việc thực tế.

Livestream không chỉ đưa nội dung đến với khán giả. Livestream đưa khán giả trở thành một phần của nội dung đang diễn ra.

ThS. Phạm Ngọc Cường - Trưởng bộ môn Truyền thông đa phương tiện