Tự làm chatbot mà gần như không cần viết mã: thử sức với Azure Bot Service

24/10/2026

Những trợ lý ảo trả lời tin nhắn trên website, trên Messenger hay Microsoft Teams được làm ra như thế nào? Với Azure Bot Service và công cụ Composer, người mới học cũng có thể tự dựng một chatbot bằng cách kéo thả.

Nhắn tin hỏi giờ mở cửa của một cửa hàng lúc nửa đêm, bạn vẫn nhận được câu trả lời ngay. Người trả lời không phải nhân viên trực ca mà là một chatbot, chương trình máy tính biết trò chuyện bằng tin nhắn. Chatbot đã có mặt khắp nơi: trang bán hàng, ngân hàng, bộ phận hỗ trợ khách hàng. Điều thú vị là để làm ra một chatbot đơn giản, bạn không nhất thiết phải là lập trình viên lâu năm.

Azure Bot Service là gì?

Cuốn Azure Bot Service Succinctly của tác giả Ed Freitas giới thiệu Azure Bot Service là môi trường phát triển chạy trên đám mây Microsoft Azure, dùng để thiết kế và xây dựng các ứng dụng trò chuyện thông minh. Doanh nghiệp có thể dùng nó làm chatbot đa ngôn ngữ cho nhiều tình huống: hỗ trợ khách hàng, giúp nhân viên tra cứu nhanh, hỗ trợ bán hàng.

Một ưu điểm được sách nhấn mạnh là chatbot làm xong có thể đưa lên nhiều "kênh" mà gần như không phải sửa gì: Skype, Microsoft Teams, Messenger, điện thoại và nhiều nơi khác. Dữ liệu vẫn nằm trong tay doanh nghiệp, được bảo vệ bởi các dịch vụ bảo mật của Azure.

Làm chatbot bằng cách kéo thả

Azure Bot Service cho phép làm chatbot theo hai cách. Người giỏi lập trình có thể viết mã bằng JavaScript, Python hoặc C#. Còn sách chọn hướng "ít mã hoặc không mã" (low-code/no-code) với công cụ Bot Framework Composer, gọi tắt là Composer.

Composer là phần mềm mã nguồn mở chạy trên Windows, macOS và Linux. Màn hình làm việc chia thành bốn khu vực: khung điều hướng chứa các chức năng chính, khung quản lý các thành phần của bot, khung vẽ để sắp xếp các bước hội thoại và khung thuộc tính để chỉnh chi tiết từng bước.

Hình 1. Giao diện Bot Framework Composer với bốn khu vực chính: khung điều hướng, khung quản lý bot, khung vẽ hội thoại và khung thuộc tính (nguồn: Microsoft)

Trên khung vẽ, mỗi bước của cuộc trò chuyện là một khối: gửi lời chào, hỏi người dùng một câu, kiểm tra câu trả lời, rẽ nhánh nếu đúng hoặc sai. Nhìn vào đó giống như đọc một sơ đồ khối trong giờ Tin học.

Một chatbot tra cứu mã bưu chính

Để học cho vui mà vẫn thực tế, sách hướng dẫn làm "ZipcodeBot", chatbot tra cứu mã bưu chính. Người dùng gõ một mã, bot trả về địa danh tương ứng. Để có dữ liệu, bot gọi đến dịch vụ bên ngoài tên Zipcodebase qua API, tức là "cửa giao tiếp" cho phép phần mềm này hỏi dữ liệu từ phần mềm khác qua Internet.

Qua dự án nhỏ này, người học gặp đủ những việc mà một chatbot thật cần làm: hỏi và nhận câu trả lời, kiểm tra dữ liệu người dùng nhập có hợp lệ không, gửi yêu cầu đến dịch vụ khác, xử lý kết quả trả về, báo lỗi lịch sự khi người dùng nhập sai. Sách còn hướng dẫn xử lý tình huống người dùng muốn hủy giữa chừng hay cần trợ giúp.

Hình 2. Thử nghiệm ZipcodeBot trên Azure: người dùng gõ mã 33165, chatbot trả lời đó là Miami, Florida

Bước cuối cùng là đưa bot lên Azure để chạy thật. Từ đó bot có thể được gắn vào trang web hay các ứng dụng nhắn tin.

Cơ hội nghề nghiệp từ chatbot

Chatbot là một nhánh của trí tuệ nhân tạo hội thoại. Doanh nghiệp dùng chatbot để trả lời khách 24/7, giảm tải cho nhân viên, thu thập yêu cầu ban đầu trước khi chuyển cho người thật. Vì vậy cần người biết thiết kế kịch bản hội thoại, người lập trình kết nối chatbot với hệ thống của công ty và người vận hành, theo dõi chất lượng trả lời.

Các vị trí liên quan có thể kể đến lập trình viên ứng dụng, kỹ sư tích hợp hệ thống, chuyên viên tự động hóa quy trình. Đáng chú ý là chính tác giả cuốn sách làm tư vấn về tự động hóa quy trình nghiệp vụ, một lĩnh vực mà chatbot được dùng rất nhiều.

Kỹ năng bạn có được

Làm chatbot rèn cho bạn tư duy thuật toán: chia cuộc trò chuyện thành từng bước, xét các trường hợp có thể xảy ra, xử lý khi người dùng trả lời bất ngờ. Bạn cũng học cách đặt mình vào vị trí người dùng để viết câu hỏi rõ ràng, câu báo lỗi dễ hiểu. Cuối cùng là kỹ năng làm việc với API và dịch vụ đám mây, nền tảng của rất nhiều phần mềm hiện đại.

Bắt đầu từ một lời chào

Chatbot nào cũng bắt đầu bằng câu "Xin chào, tôi có thể giúp gì cho bạn?". Với công cụ kéo thả như Composer, một học sinh mới làm quen lập trình cũng có thể tự tay làm ra trợ lý ảo đầu tiên của mình. Từ đó, con đường đến với lập trình và trí tuệ nhân tạo trở nên gần gũi hơn rất nhiều.

Trường Cao đẳng Công nghệ thông tin TP.HCM