Trong bối cảnh toàn cầu hóa, thu mua (Purchasing) không đơn thuần là việc "đi chợ" cho doanh nghiệp, mà đã trở thành một mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng và Logistics. Bài viết này sẽ giúp các bạn sinh viên cái nhìn toàn diện nhất về lộ trình phát triển và những kỹ năng cần thiết để theo đuổi nghề nghiệp thú vị này.
1. Vai trò của một Purchaser là gì?
Nhân viên Thu mua (Purchaser) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn cung ứng hàng hóa cho doanh nghiệp. Họ không chỉ chịu trách nhiệm tìm kiếm nhà cung cấp mà còn phải đảm bảo sự cân bằng giữa chất lượng, chi phí và thời gian để tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh.
2. Khám phá 3 cấp độ trong nghề thu mua
Để thăng tiến trong nghề, bạn cần hiểu rõ lộ trình phát triển qua 3 cấp độ chính:
- Cấp độ 1 - Thực thi (Operational): Tập trung vào các nghiệp vụ hành chính, xử lý đơn hàng hằng ngày và đảm bảo hàng hóa về kho đúng hạn. Đây thường là vị trí dành cho các bạn thực tập sinh thu mua hoặc người mới bắt đầu.
- Cấp độ 2 - Điều phối & Quản lý (Tactical): Ở cấp độ này, bạn cần tham gia sâu hơn vào việc đánh giá, lựa chọn nhà cung cấp và đàm phán các điều khoản hợp đồng để tối ưu hóa chi phí.
- Cấp độ 3 - Chiến lược (Strategic): Đây là cấp độ cao nhất, đòi hỏi khả năng hoạch định chuỗi cung ứng dài hạn, quản trị rủi ro và xây dựng mối quan hệ chiến lược với các đối tác lớn trên toàn cầu.
3. Các kỹ năng và kiến thức "sống còn" cho sinh viên
Dựa trên kinh nghiệm từ thực tế, một purchaser chuyên nghiệp cần trang bị bộ kỹ năng đa dạng:
- Kiến thức thương mại quốc tế: Bạn buộc phải am hiểu về Incoterms (Các điều kiện thương mại quốc tế) để xác định rõ trách nhiệm và chi phí giữa người mua và người bán.
- Nghiệp vụ Logistics: Hiểu biết về cách tính chi phí vận chuyển hàng không (Air) và hàng biển (Sea) nguyên container là vô cùng quan trọng để kiểm soát giá vốn hàng nhập.
- Kỹ năng bổ trợ: Biết cách tra cứu mã HS Code chính xác để áp thuế nhập khẩu (có thể ứng dụng AI như ChatGPT để hỗ trợ); Am hiểu về các loại chứng từ như C/O (Giấy chứng nhận xuất xứ) để hưởng ưu đãi thuế và các thủ tục kiểm tra chuyên ngành như kiểm dịch thực vật.
- Kỹ năng mềm: Đàm phán, phân tích thị trường và thấu hiểu ý định mua của người tiêu dung.
4. Quy trình thu mua hàng hóa quốc tế cơ bản
Một chu kỳ thu mua thường bao gồm các bước từ khi phát sinh ý định mua đến khi hàng hóa được thông quan và nhập kho thành công:
- Xác định nhu cầu và phân tích ý định mua hàng.
- Tìm kiếm và lựa chọn nhà cung cấp quốc tế phù hợp.
- Đàm phán giá cả và các điều kiện giao hàng (Incoterms).
- Tính toán chi phí logistics và thuế nhập khẩu.
- Theo dõi quá trình vận chuyển và phối hợp khai báo hải quan.
5. Lời khuyên cho sinh viên muốn theo đuổi nghề
Nếu bạn đang là sinh viên, hãy bắt đầu từ vị trí thực tập sinh thu mua tại các công ty xuất nhập khẩu hoặc logistics để làm quen với hồ sơ chứng từ.
Việc nắm vững các nghiệp vụ về khai báo hải quan hay cách tính toán chi phí logistics sẽ là điểm cộng rất lớn trong mắt nhà tuyển dụng.
Hy vọng bài viết này sẽ là nguồn tham khảo hữu ích cho lộ trình nghề nghiệp của các bạn sinh viên trong tương lai!
ThS. Nguyễn Đăng Khoa – Trưởng bộ môn Logistics